Παλαιά

Η παλαιά Εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ

Η παλαιά εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, που είναι και ο προστάτης Άγιος της κοινότητας, άρχισε να κτίζεται το 1709 και οι εργασίες περατώθηκαν και η εκκλησία μυρώθηκε το 1757.

Κτίστηκε στο κέντρο του χωριού και βρίσκεται ανάμεσα στα παραδοσιακά σπίτια της κοινότητας. Είναι σχετικά μεγάλη εκκλησία, η οποία έχει την άνεση να χωρέσει γύρω στους 400 πιστούς.

Κτήτορας της εκκλησίας ήταν ο Γεώργιος Φελλάς, ενάρετος και εργατικός χωριανός ο οποίος γεννήθηκε το 1650. Μια μέρα επέστρεφε στο σπίτι του από τα χωράφια όπου εργαζόταν, σταμάτησε να ξεδιψάσει σε μια πηγή στη περιοχή «Βρυσιά». Καθώς έσκυψε στη πηγή ένοιωσε ακινησία σε ολόκληρο του το σώμα και δεν μπορούσε να μιλήσει. Την στιγμή εκείνη, σαν ενάρετος Χριστιανός, επικαλέσθηκε την βοήθεια του Αρχαγγέλου Μιχαήλ και έταξε να κτίσει προς χάριν του μια εκκλησία. Κατά θαυμαστό τρόπο επανήλθαν τότε οι δυνάμεις του και μπόρεσε να πάει στο σπίτι του. Εκεί περιέγραψε με νοήματα στους δικούς του τι συνέβηκε. Την άλλη μέρα επανήλθε και η ομιλία του, αφού κατά την διάρκεια της νύκτας, είδε στον ύπνο του, τον Αρχάγγελο Μιχαήλ να του υποδεικνύει τον τόπο και το σχέδιο της εκκλησίας του. Με την βοήθεια των χωριανών, ο Γεώργιος Φελλάς, εκπλήρωσε το τάμα του, οικοδομώντας την εκκλησία, στην οποία μεταφέρθηκαν οι Άγιες Εικόνες από την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Λαμπαδιστή. Έτσι καθιερώθηκε σαν η εκκλησία του χωριού. Αργότερα μεταφέρθηκε σ’ αυτήν και η θαυματουργός εικόνα του Αρχαγγέλου, που βρέθηκε στην τοποθεσία «Αλωνάκια». Από τότε ο Αρχάγγελος Μιχαήλ θεωρείται ο προστάτης Άγιος του χωριού.

Η εκκλησία είναι ρυθμού βασιλικού, αλλά δεν διαθέτει καμπαναριό. Εξωτερικά είναι πετρόκτιστη. Εσωτερικά είναι τρίκλητης κατασκευής και δεν διαθέτει αγιογραφίες, αλλά είναι ασπρισμένη.

Η εκκλησία διαθέτει ένα πανάρχαιο επιχρυσωμένο ξυλόγλυπτο εικονοστάσι, το οποίο ανάγεται κατά τον 17 ου αιώνα, αρκετά καλά διατηρημένο μέχρι σήμερα. Ο άμβωνας του ναού, πραγματικό δείγμα τέχνης, παραμένει ως πανάρχαιο κόσμημα, όπως και τα δυο ψαλτήρια που διαθέτει μαρτυρούν την παλαιότητά τους.

Η εκκλησία είναι επίπεδη εσωτερικά και δεν διαθέτει γυναικωνίτη.

Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, υπάγεται στο Τμήμα Αρχαιοτήτων και λειτουργεί 5-10 φορές τον χρόνο.

Στον περίβολο της εκκλησίας μέχρι και σήμερα, θα συναντήσουμε τον παλιό ελαιόμυλο του χωριού.

Νέα

Η νέα Εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ

Στις αρχές του 20 ου αιώνα, το χωριό άκμασε και ήταν ένα από τα μεγαλύτερα της περιοχής. Η αύξηση του πληθυσμού οδήγησε τους κατοίκους στην απόφαση ν’ ανεγείρουν νέα μεγαλύτερη και μεγαλοπρεπή εκκλησία. Η νέα εκκλησία, η οποία αφιερώθηκε και αυτή στον Αρχάγγελο Μιχαήλ θεμελιώθηκε το 1921. Με δαπάνες της κοινότητας, εργατικά και μάστορες από το χωριό, ότι είχαν από το υστέρημά τους οι κάτοικοι το προσέφεραν για την αποπεράτωση του ναού. Κτίστηκε στο κέντρο του χωριού, και αρχιτεκτονικά συγκαταλέγεται σε ρυθμό βυζαντινό.

Στις 6 Σεπτεμβρίου 1940 ο ναός εγκαινιάστηκε από τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου Λεόντιο Α΄.

Εξωτερικά η εκκλησία είναι πετρόκτιστη και σοβατισμένη. Ένα ψηλό καμαρωτό καμπαναριό προβάλλεται με τρούλο στη κορυφή του, κουβαλώντας δυο καμπάνες στο εσωτερικό του, όπου καλούν τους χριστιανούς κάθε Κυριακή και γιορτή. Ο περίβολος της εκκλησίας αρκετά άνετος, έχοντας την είσοδό του επιστρωμένη με πλακόστρωτο πάτωμα.

Εσωτερικά είναι αρκετά μεγάλη η εκκλησία, με άνεση να φιλοξενήσει γύρω στους οκτακόσιους πιστούς.

Οι αγιογραφίες που πρόσφατα άρχισαν να εμφανίζονται στο ναό, δίνουν ακόμα μια ζωντανή αίσθηση αναπόλησης των τότε χρόνων του Κυρίου στη γη. Άρχισαν την αγιογράφηση από το ιερό, με την παράσταση της Παναγίας της Πλατυτέρας, στην αψίδα μπροστά από την Αγία Τράπεζα, είναι η παράσταση των Τριών μεγάλων Ιεραρχών και κάτω από την Πλατυτέρα είναι η παράσταση της Θείας Κοινωνίας. Συνεχίζονται βέβαια οι αγιογραφήσεις. Μεγάλη είναι η συμβολή τόσο της κοινότητας, όσο και της εκκλησίας, στις δαπάνες.

Το τέμπλο του ναού δεν είναι ξυλόγλυπτο, όπως συμβαίνει στις πλείστες εκκλησίες της Κύπρου. Το τέμπλο του ναού εδώ είναι μαρμάρινο. Φέρει παραστάσεις αμπέλων και πλαισιώνεται με τις φορητές άγιες εικόνες, όπου οι περισσότερες είναι κατασκευής του 12 ου αιώνα. Η αφιερωμένη επιχρυσωμένη εικόνα του Μιχαήλ Αρχάγγελου, βρίσκεται στο εικονοστάσι δίπλα από την εικόνα της Παναγίας. Κατά την ημέρα της γιορτής του Αρχαγγέλου, με αυτή την εικόνα γίνεται η λιτάνευση και το λαϊκό προσκύνημα. Η πανάρχαια εικόνα του Αγίου, που ανεβρέθηκε το 1700 στη τοποθεσία «Αλωνάκια», βρίσκεται σε ειδικό θρονί στο κέντρο του ναού. Τα ψαλτήρια του ναού είναι καινούργια και ξυλόγλυπτα. Μεγάλος και άνετος είναι ο γυναικωνίτης της εκκλησίας. Στο στηθαίο που βρίσκεται μπροστά στο γυναικωνίτη, υπάρχουν φοβερά μοναδικές ανάγλυφες παραστάσεις στεφάνων.

Τον Αρχάγγελο Μιχαήλ στη κοινότητα Αγίου Ιωάννη, γιορτάζουν στις 6 Σεπτεμβρίου, μέρα που έγινε το «εχώνες θαύμα» του Αρχιστράτηγου Μιχαήλ και 8 Νοεμβρίου ημέρα σύναξης των αρχιστρατήγων.

Το εχώνες θαύμα έγινε στη Φρυγία της Μ. Ασίας. Άνθρωπος τότε ειδωλολάτρης, ήθελε να πνίξει τους λίγους χριστιανούς που ζούσαν κάτω από την απειλή των ειδωλολατρών. Στη Φρυγία (χωριό χριστιανικό) υπήρχε ένα πολύ μεγάλο φράγμα. Ο ειδωλολάτρης αυτός, πίστευε πως ανοίγοντας το φράγμα αυτό θα πετύχαινε το στόχο του, να πνίξει τους χριστιανούς. Ο Μιχαήλ Αρχάγγελος με θυμό χρησιμοποίησε το σπαθί του και άνοιξε μια οπή. Το νερό απορροφήθηκε και οι χριστιανοί σώθηκαν χάρις το θαύμα αυτό από το Μιχαήλ Αρχάγγελο.

Εξωκλήσια

Εξωκλήσι Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή

Η αρχαία εκκλησία του Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή
Για το εξωκλήσι του Αγίου Ιωάννη του Λαμπαδιστή δεν έχουμε ακριβείς πληροφορίες για το πότε κτίστηκε. Τοποθεσιακά βρίσκεται κτισμένο στο κέντρο του χωριού, λίγο πιο πάνω από την εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ. Είναι ρυθμού Βασιλικού.

Η κατασκευή του ξωκλησιού είναι ορθογωνίου τύπου και η στέγη είναι Κεραμιδόστεγη. Έχει χωρητικότητα πιστών, γύρω στα διακόσια άτομα.

Παλαιότερα η εκκλησία χρησιμοποιείτο από τους κατοίκους σαν τόπος λατρείας και παράλληλα σαν Δημοτικό Σχολείο. Μετά το 1948 που κτίστηκε το νέο Δημοτικό Σχολείο της κοινότητας, η εκκλησία εγκαταλείφθηκε και σιγά-σιγά ερημώθηκε. Κατά την περίοδο του Απελευθερωτικού Αγώνα του 1955-59, η εκκλησία χρησιμοποιήθηκε για λίγο σαν τόπος συγκέντρωσης της Ο.Χ.Ε.Ν. Το 1993-94 με τη συμβολή του Τμήματος Αρχαιοτήτων και της εκκλησίας του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, η εκκλησία ανακαινίστηκε και πήρε την μορφή που έχει σήμερα.

Εξωτερικά είναι πετρόκτιστη. Το καμπαναριό είναι πρόσφατης μεταλλικής κατασκευής. Εσωτερικά δεν υπάρχουν αγιογραφίες. Το εικονοστάσι είναι ξυλόγλυπτο και κατασκευάστηκε το 1993. Ψαλτήρια, καθίσματα (σκάμνοι) είναι όλα καινούργιας κατασκευής. Η πολύ παλιά εικόνα του Αγίου Ιωάννη, κατασκευασμένη από το 1883, βρίσκεται σε ειδικό θρονί στο κέντρο του ναού.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Λαμπαδιστής, καταγόταν από την Λαμπαδού της Σολιάς, (χωριό κοντά στη Γαλάτα). Στα 22 του χρόνια μαρτύρησε για τον χριστιανισμό. Απ’ εδώ πήρε και το όνομα Ιωάννης Λαμπαδιστής και λέγεται στην περιοχή ότι είναι ο θαυματουργός Άγιος για τις ημικρανίες. Το ξωκλήσι λειτουργεί 10 φορές τον χρόνο. Η μέρα της γιορτής του τιμάται στις 4 Οκτωβρίου με λιτάνευση της Άγιας εικόνας του.

Εξωκλήσι Αρχαγγέλου Μιχαήλ

Δυο χιλιόμετρα έξω από το χωριό, στην τοποθεσία «Αλωνάκια» σ’ ένα ερειπωμένο εξωκλήσι, βρέθηκε από τους κατοίκους του γειτονικού χωριού Κάτω Μύλος, η θαυματουργός εικόνα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ. Η εικόνα μεταφέρθηκε στην εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, στον Άγιο Ιωάννη, ύστερα από σφοδρές συζητήσεις μεταξύ των κατοίκων των δύο χωριών, σχετικά με το χώρο φύλαξης της εικόνας. Τελικά δικαιώθηκε η απαίτηση των κατοίκων του Αγίου Ιωάννη για την μεταφορά της εικόνας στην εκκλησία τους, αφού εκείνη την εποχή δεν υπήρχε εκκλησία στον Κάτω Μύλο.

Στον τόπο του ερειπωμένου εξωκλησιού όπου βρέθηκε η εικόνα, με πρωτοβουλία της εκκλησιαστικής επιτροπής του Ιερού Ναού του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, κτίστηκε το 1988 νέο εξωκλήσι προς τιμήν και πάλι του Αρχαγγέλου Μιχαήλ. Μέρος των εξόδων της ανέγερσης του εξωκλησιού, κάλυψε γυναίκα από την κοινότητα η οποία βρίσκεται και ζει σήμερα στη Ν. Αφρική, η οποία αφού έκανε παράκληση στον Αρχάγγελο για το άρρωστο παιδί της, αυτός το αποθεράπευσε.

Αν και έχει κτιστεί το 1988 εντούτοις έχει κτιστεί με πέτρα. Είναι κεραμιδόστεγο δίκλητο, ορθογώνιου σχήματος. Εσωτερικά το εικονοστάσι είναι ξύλινο μοντέρνας κατασκευής, όπως και τα υπόλοιπα άλλα εξοπλιστικά μέσα του ναού. Λειτουργεί μια φορά το χρόνο, την Κυριακή του Θωμά. Η πολύ παλιά εικόνα του Αγίου, η οποία βρίσκεται στην μεγάλη εκκλησία του Μιχαήλ Αρχαγγέλου, μεταφέρεται την ημέρα εκείνη για την γιορτή και την λιτάνευσή της.

Εξωκλήσι της Παναγίας

Λίγο έξω από το χωριό σ’ ένα λοφίσκο απάνω, κτίζεται σήμερα το εξωκλησάκι της Παναγίας. Από πληροφορίες, φαίνεται πως στο ίδιο σημείο υπήρχε πολύ παλιά εκκλησία η οποία γκρεμίστηκε. Ένας μεγάλος όμως ευεργέτης από την κοινότητα, ανέλαβε εξ’ ολοκλήρου την ανοικοδόμηση του ξωκλησιού. Ο Κυριάκος Πιττάλης, ένας Αηγιαννίτης κύπριος μεγαλοεπιχειρηματίας, που σήμερα ζει στο Λονδίνο, έβαλε στόχο να πραγματοποιήσει το μεγάλο του τάμα. Η Παναγία της Κοιμήσεως λοιπόν, θα λειτουργεί κάθε 15 Αυγούστου.

Ξωκλήσι Αγίας Πολυξένης

Στην τοποθεσία «Λατσιήν», σ’ ένα θαυμάσιο φυσικό τοπίο κοντά στη πηγή του νερού, οικοδομείται εξωκλήσι αφιερωμένο στην Αγία Πολυξένη. Στην περιοχή αυτή, πιστεύεται ότι παλιότερα υπήρχε οικισμός. Κτήτορας του παρεκκλησιού είναι ο Κος Ανδρέας Χριστοφορίδης. Η μνήμη της Αγίας Πολυξένης εορτάζεται στις 23 Σεπτεμβρίου.